ترویج فرهنگ حفظ محیط زیست در جامعه، باید از مدرسه شروع شود
عطر حرم: محیط زیست یکی از مهم ترین موضوعات روز جهان است که توجه به آن در جوامع مختلف به ویژه در جوامع اسلامی ضروری می باشد.
خبرگزاری مهر-گروه دین و اندیشه: ۱۳ فروردین ماه یا به تعبیر رایج، سیزده به در که با نام روز طبیعت هم در میان ایرانیها شناخته می شود، روز پایانی تعطیلات نوروزی است. در این روز بیشتر خانواده های ایرانی دور هم جمع شده و در طبیعت، آخرین روز تعطیلات را در کنار هم سپری می کنند.
بعد از انقلاب صنعتی بشر در سایه دست یافتن به پیشرفتهای فراوان در حوزه دانش و تکنولوژی این دستاوردها را در راه جاه طلبی ها و بلندپروازی های خود برای چیرگی بر نیروهای طبیعت و بهره برداری همراه با تخریب هرچه بیش از منابع زیست محیطی به کار گرفت او در این حوزه بر این باور بود که می تواند از ذخایر و منابعی که طبیعت به ایشان ارزانی داشته جاودانه استفاده نماید.
محیط زیست یکی از مهم ترین موضوعات روز جهان است که توجه به آن در جوامع مختلف به ویژه در جوامع اسلامی ضروری می باشد. اسلام به عنوان دینی جامع و کامل، دیدگاه های خاصی درباره ی محیط زیست و نحوه رفتار با آن دارد.
در رویکرد مبتنی بر اخلاق زیست محیطی، قرآن انسان ها به اصولی باور دارند که بر ارتباط انسان با طبیعت حاکم است و تکالیف بشر برای اجتناب از لطمه رساندن و یا محافظت در مقابل لطمه و با شرکت فعالانه در بهبود وضعیت محیط زیست بدون آنکه تحت تأثیر خواسته های قوه قاهره قرار بگیرند به صورتی احساس مسئولیت درونی در قبال محیط زیست و ارزشهای آن و ضرورت کنترل رفتار خویش باور دارند.
منابع طبیعی و زیست محیطی جزئی از جهان هستی قرآن، مالکیت حقیقی جهان هستی از آن خداوند است. قرآن می فرماید: آگاه باشید هر کس و هر چیز که در آسمان ها و زمین است تنها از آن خداوند است. اینطور نگرش به طبیعت و منابع زیست محیطی به انسان دید وسیعی می دهد که خودرا مالک علی الاطلاق منابع طبیعی نداند تا هرگونه که خواست با آن رفتار یا از آن استفاده نماید.
اسلام به عنوان یک دین الهی، از ابتدا به اهمیت حفظ محیط زیست و منابع طبیعی توجه داشته است. در قرآن کریم و روایات اسلامی، به صراحت به مسائلی چون صیانت از زمین، آب، هوا و موجودات زنده اشاره شده است. در حقیقت، خداوند در قرآن کریم به انسان ها یادآوری می کند که زمین و آن چه در آنست، امانت الهی است و انسان ها موظف به حفظ و نگهداری از آن هستند.
زمین به عنوان امانت الهی
قرآن کریم در آیه ۱۵ زمین را به عنوان یک امانت الهی معرفی می کند که انسان ها باید از آن به درستی بهره گیرند. خداوند در سوره البقره آیه ۳۰ می فرماید: “وَ إِذْ قَالَ رَبُّکَ لِلْمَلَائِکَةِ إِنِّی جَاعِلٌ فِی الْأَرْضِ خَلِیفَةً”. این آیه نشان دهنده مسئولیت انسان در زمین است و به او می گوید که باید در حفظ و نگهداری از آن کوشا باشد.
اسلام به احترام به تمامی موجودات زنده تاکید می کند. در روایات اسلامی آمده است که هر موجود زنده ای دارای حق و حقوق خاصی است و انسان ها موظف به رعایت این حقوق هستند. پیامبر اسلام (ص) در سخنانی به مسلمانان سفارش می کند که در برخورد با موجودات زنده، حتی در زمان شکار، باید با احتیاط و احترام رفتار کنند.
حفظ محیط زیست در اسلام نه فقط یک وظیفه دینی بلکه یک الزام اخلاقی و اجتماعی نیز شمرده می شود. در این بخش به تعدادی از الزامات حفظ محیط زیست از نظر اسلامی اشاره خواهیم کرد.
اسلام به مصرف بهینه و معقول منابع طبیعی تاکید دارد. در قرآن کریم آمده است: “وَ کُلُوا وَ اشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا” (اعراف: ۳۱) این آیه به مسلمانان سفارش می کند که در مصرف غذا و آب اسراف نکنند و به اندازه نیاز خود مصرف کنند.
آب به عنوان یکی از مهم ترین منابع طبیعی، در اسلام از اهمیت ویژه ای برخوردارست. در روایات اسلامی آمده است که آب را نباید هدر داد و باید به نحو احسن از آن استفاده کرد. در روایت است که هر کسی که آب را هدر دهد، به خداوند خیانت کرده است.
اسلام بر اهمیت حفظ تنوع زیستی تاکید می کند. در قرآن کریم آمده است: “وَ مِنْ کُلِّ شَیْءٍ خَلَقْنَا زَوْجَیْنِ” (ذاریات: ۴۹) این آیه نشان دهنده تنوع موجودات و ضرورت حفظ آنهاست. مسلمانان موظف اند تا در مقابل نابودی هرگونه گونه ای از موجودات زنده، چه گیاهی و چه حیوانی، احساس مسئولیت کنند.
راهکارهای حفظ محیط زیست
برای حفظ محیط زیست، اسلام راهکارهایی را ارائه می دهد که می تواند به عنوان الگوهای عملی در جوامع امروزی مورد استفاده قرار گیرد. یکی از مهم ترین راه حل ها، آموزش و آگاهی بخشی به جامعه درباره ی اهمیت محیط زیست و چالش های آنست. اسلام به علم و دانش تاکید دارد و مسلمانان را به یادگیری و انتقال دانش به دیگران تشویق می کند. برگزاری کارگاه ها و دوره های آموزشی در حوزه های مختلف محیط زیست می تواند به افزایش آگاهی عمومی کمک نماید.
ترویج فرهنگ حفظ محیط زیست در جامعه یکی دیگر از راهکارهاست. این فرهنگ باید از خانواده ها و مدارس شروع شود و به تدریج به تمامی سطوح جامعه گسترش یابد. استفاده از رسانه ها، هنر و ادبیات برای انتقال پیام های زیست محیطی می تواند اثرگذار باشد.
ایجاد قوانین و مقررات مؤثر در حوزه صیانت از محیط زیست نیز یکی از الزامات مهم می باشد. دولت ها باید قوانینی را وضع کنند که از منابع طبیعی و محیط زیست محافظت کند و افرادی که به این قوانین تجاوز می کنند، مجازات شوند.
مشارکت مردم در کارهای زیست محیطی، مانند کاشت درخت، پاکسازی محیط زیست و پشتیبانی از پروژه های صیانت از محیط زیست، می تواند تأثیر مثبتی داشته باشد. اسلام به همکاری و همیاری تاکید دارد و مسلمانان باید دراین خصوص فعال باشند. امید است که مسلمانان با پیروی از آموزه های دینی خود، در حفظ و نگهداری از محیط زیست کوشا باشند و به نسل های آینده زمین پاک و سالمی را به ارث بگذارند.
منبع: عطر حرم
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان عطرحرم در مورد این مطلب